Soạn bài Uy-lít-xơ trở về

Thứ năm , 13/08/2015, 23:10 GMT+7
     

Soạn bài Uy-lít-xơ trở về

(Trích sử thi Ô-đi-xê)

I. Kiến thức cần nắm vững

Ô-đi-xê là thiên sử thi đồ sộ, ca ngợi sức mạnh và vẻ đẹp của trí tuệ, ý chí, nghị lực con người với khát vọng tìm hiểu, chinh phục thế giới và mơ ước cuộc sống hòa bình, hạnh phúc. HÌnh tượng Uy-lít-xơ không chỉ là biểu hiện của trí thông minh, lòng quả cảm của con người trước tự nhiên mà còn là biểu hiện đẹp đẽ của mối tình son sắt vợ chồng, của tấm lòng yêu thương sâu nặng của đất nước, quê hương.

Cốt truyện đầy tính chất hư thực, huyền ảo. Nhân vật có tính cách mạnh mẽ, sôi nổi, phóng khoáng. Ngôn ngữ sang trọng, nhịp nhàng, nhiều hình ảnh ẩn dụ, so sánh và những hình ảnh, màu sắc mĩ lệ. Tất cả đã tạo nên một vẻ đẹp hoành tráng có sức hấp dẫn đặc biệt của sử thi.

II. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Văn bản trên có thể chia làm ba đoạn và nội dung của mỗi đoạn:

- Đoạn I: Thái độ mừng rỡ của nhũ mẫu Ô-ri-clê khi lên gác báo cho Pê-nê-lốp rằng Uy-lít-xơ, chồng nàng, đã trở về, đã trừng trị hết bọn cầu hôn.

- Đoạn II: Thái độ của đứa con trai Tê-lê-mác khi cất lời trách mẹ về thái độ đối xử của mẹ đối với người cha thân yêu của mình.

- Đoạn III: Cuộc đối diện giữa Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ. Nếu trước kia bằng khối óc và trái tim Uy-lít-xơ đã chiến thắng trên chiến trường và vô vàn nguy hiểm trong cuộc hành trình trở về quê hương và giờ đây cũng bằng khối óc trái tim, chàng chiến đấu chống những kẻ phá hoại hạnh phúc của mình.

Câu 2. Khi trở về gặp lại vợ mình, Uy-lít-xơ có tâm trạng.

Uy-lít-xơ vừa tin vào người vợ chung thủy của mình (Thế nào rồi mẹ con cũng sẽ nhận ra, chắc chắn như vậy) lại vừa trách nàng có “một trái tim sắt đá” đến mức chồng ngôi ngay trước mặt mà vẫn không chịu nhận ra. Đây là tâm trạng điển hình của một người đàn ông xa vợ biền biệt hai mươi năm, nay trở về trong một hoàn cảnh rất éo le. Chàng không chỉ quan tâm tới việc vợ có nhận ra mình hay không mà còn quan tâm tới việc đối phó với gia đình của bọn cầu hôn sau khi đã tiêu diệt hét bọn chúng nhằm bảo đảm hạnh phúc cho gia đình mình được trọn vẹn (Xem lời chàng nói với con trai).

Câu 3. Nàng Pê-nê-lốp rất đỗi phân vân vì: Trong đoạn trích, nhũ mẫu Ô-ri-clê báo tin cho Pê-nê-lốp rằng chồng nàng đã trở về, đã giết bọn cầu hôn và đang ở dưới nhà. Nghe tin, Pê-nê-lốp “bỗng mừng rỡ, cuống cuồng nhảy ra khỏi giường,  ôm chầm lấy bà lão, nước mắt chan hòa. Nhưng rồi qua giây phút đột ngột, nàng lại tự ghìm mình, trong lòng nảy sinh những điều nghi ngờ: làm thế nào một mình chàng có ther giết hết bọn cầu hồn và chồng nàng Uy-lít-xơ đã ra đi hai mươi năm đằng đẵng, nàng nghĩ chàng đã hết hy vọng trở về, nay lại xuất hiện!”.

Đến đây Pê-nê-lốp phân vân, nàng cho rằng đây là chuyện của thần linh mặc dù nhũ mẫu đã thuyết phục nàng rằng bà đã nhận ra vết sẹo ở chân của Uy-lít-xơ. Cuối cùng Pê-nê-lốp dùng cái giường của vợ chồng nàng để thử thách (cái giường không thể xê dịch được) trước khi nhìn chồng không chán mắt và hai cánh tay trắng muốt của nàng cứ ôm lấy cổ chồng.

Cách thử bí mật của chiếc giường trong màn nhận mặt, trước hết thể hiện phẩm chất trí tuệ của Pê-nê-lốp bởi đây là bằng chứng xác thực nhất, dấu hiệu đáng tin cậy nhất để nhân ra chồng, ngoài ra nó còn thể hiện phẩm chất kiên trinh của nàng.

Câu 4. Nhận xét về cách kể của Hô-me-rơ và những biện pháp nghệ thuật mà sử thi thường dùng. Biện pháp nghệ thuật đã được sử dụng ở cuối đoạn trích.

Cách kể chuyện trong sử thi thường chậm rãi, tỉ mỉ, trang trọng. Ở đoạn trích này, Hô-me-rơ đã thể hiện khá rõ phong cách ấy. Màn gặp mặt giữa Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ được thể hiện bằng thứ ngôn ngữ trang trọng với nhiều cách so sánh, ví von đặc biệt là kiểu câu so sánh có đuôi dài với cách nói kéo dài thành chuối vừa nhấn mạnh vừa tập trung. Lời nói nhân vật thường được trau chuối, vừa có hình ảnh vừa có chiều sâu trí tuệ, gây ấn tượng mạnh về những nhân vật.

Biện pháp nghệ thuật được sử dụng ở khổ cuối đoạn trích là biện pháp so sánh có đuôi dài (còn gọi là so sánh mở rộng) khá phổ biến trong sử thi. Trong đoạn trích này, Hô-me-rơ đã ví cuộc tái ngộ giữa hai vợ chồng Uy-lít-xơ như những con người sau khi thoát nạn ở biển khơi.