Soạn bài Ra-ma buộc tội

Thứ năm , 13/08/2015, 23:11 GMT+7
     

Soạn bài Ra-ma buộc tội của Van-mi-ki

(Trích sử thi Ra-ma-ya-na)

I. Kiến thức cơ bản

Đoạn trích Ra-ma buộc tội kể về sự buộc tội vô lí trong cơn ghen mù quáng của Ra-ma đối với nàng Xi-ta và nàng Xi-ta đã chứng minh cho tấm lòng kiên trinh của mình trước thần lửa. Ra-ma là hình tượng người anh hùng lí tưởng của sử thi Ấn Độ cổ địa, tuy là con người phi thường nhưng lại mang đầy đủ tình cảm của con người bình thường : cũng ghen tuông chấp nhặt, sợ dư luận, hành động theo thiên kiến chung chứ không theo đúng trái tim mình. Còn Xi-ta là hình tượng chân thực, tiêu biểu cho phẩm hạnh và số phận của người phụ nữ Ấn Độ muôn đời : chịu nhiều bất hạnh, đau khổ nhẫn nhục, nhưng rất dũng cảm, chung thủy và kiên trinh.

II. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Sau chiến thắng, Ra-ma và Xi-ta gặp lại nhau không phải trong một không gian riêng tư mà trong một không gian công cộng, trước sự chứng kiến của mọi người. Công chúng đó bao gồm nhiều đố tượng như những chứng nhân cho cuộc gặp lại đó :

- Anh em và bạn hữu của Ra-ma như Lắc-ma-na, Ha-nu-man…

- Quân đội của loài khỉ Va-na-ra.

- Quan quân, dân chúng của loài quỷ Rắc-sa-xa.

Hoàn cảnh đó có tác động đến tâm trạng, ngôn ngữ đối thoại của Ra-ma và Xi-ta. Trong một không gian có nhiều người chứng kiến như thế, cả Ra-ma và Xi-ta phải nói ra sao cho không chỉ người đối thoại hiểu ý mình mà cả những người chứng kiến cũng hiểu rõ. Do đó, ngôn ngữ đối thoại có sự kết hợp giữa tình cảm và lí trí, giữa những đau xót đang diễn ra với lí tưởng mà họ ôm ấp.

Có thể lấy lời của Ra-ma làm ví dụ : Lời thoại của Ra-ma là lời kể của chàng khi cứ Xi—ta khỏi bàn tay quỷ Ra-va-na. Nhưng đây là lời hằn học, ghen tuông vì ngờ vực Xi-ta không trọn vẹn danh tiết khi còn nằm trong tay quỷ vương Ra-va-na.

- … « Kẻ nào bị quân thù lăng nhục mà không đem tài nghệ của mình ra để trả thù là kẻ tầm thường ». Đây là lời thoại chiếm vị trí quan trọng nhất trong việc thể hiện tích cách nhân vật.

- … « Nghe những lời đó Gia-na-ki mở tròn đôi mắt đẫm lệ. Thấy người đẹp khuôn mặt bông sen với những cuộc tóc lượn sóng đứng trước mặt mình, lòng Ra-ma đau như dao cắt. Nhưng vì sợ tai tiếng, chàng bèn nói với nàng, trước mặt những người khác … ».

- « Ta làm điều đó vì nhân phẩm của ta, để xóa bỏ vết ô nhục, để bảo vệ uy tín và danh dự của dòng họ tiếng tăm của ta » (…). Cuối cùng Ra-ma nói thẳng bằng một lời lẽ hết sức tàn nhẫn :

- « Vậy ta nói cho nàng hay, nàng muốn đi đâu tùy nàng, ta không ưng có nàng nữa ».

Qua lời thoại với miêu tả trên tây ta thấy Ra-ma rất yêu vợ, nhưng vì ghen tuông tức tối nên đã nói những điều tệ bạc. Nhưng cũng qua đây ta thấy được tính cách của nhân vật sử thi : Lời nói không chỉ phản ánh chân thực trái tim của mình mà đi theo một khuôn mẫu đạo đức nhất định.

Câu 2. Nhân vật Ra-ma.

Tính cách, phẩm chất của Ra-ma được thể hiện qua mâu thuẫn trong con người chàng : quyết tâm giải cứu Xi-ta rồi lại bở rơi nàng.

- Ra-ma giải cứu Xi-ta vì động cơ gì ? Theo lời tuyên bố của Ra-ma, thì việc giao tranh với quỷ Ra-va-na, tiêu diệt hắn để giải cứu Xi-ta chỉ duy nhất là vì danh dự của người hùng bị xúc phạm khi Ra-va-na dám cướp vợ chàng. Chính Ra-ma đã khẳng định : « Phải biết chắc điều này : chẳng phải vì nàng mà ta đánh thắng kẻ thù… ta phải làm điều đó vì nhân phẩm của ta, để xóa bỏ vết ô nhục, để bảo vệ uy tín và danh dự của dòng họ lững lẫy tiếm tăm của ta. Ta làm điều đó chính là để chứng tỏ ta không thuộc về một gia đình bình thường ».

- Ra-ma ruồng bỏ Xi-ta vì lí do gì ? Đó là vì danh dự của người anh hùng không cho phép chấp nhận một người đã chung chạ với kẻ khác và sự ghen tuông của người chồng không chấp nhận người vợ như vậy.

Như vậy, Ra-ma dám chiến đấu với quỷ để giành lại người vợ yêu quý nhưng cũng dám hi sinh tình yêu vì dang dự của một người anh hùng. Phẩm chất Ra-ma được thể hiện trong sự cương nghị, dứt khoát và bộc lộ rõ trong ngôn ngữ đối thoại của Ra-ma khi nói về Xi-ta trước mặt mọi người.

Câu 3. Nhân vật Xi-ta.

Phẩm chất của Xi-ta được bộc lộ qua lời đáp của nàng đối với Ra-ma (cũng là những lời thanh minh để mọi người hiểu rõ mình hơn).

- Trước hết nàng khẳng định sự khác biệt giữa tư cách, đức hạnh của nàng và loại phụ nữ tầm trường.

« Cớ sao chàng lại dùng lời lẽ gay gắt khó nghư như vậy đối với thiếp, giống như một kẻ thấp hèn chửi mắng một con mụ thấp hèn ? Thiếp đâu phải là người như chàng tưởng ! ».

Rồi cơn giận như đã lên đến tột đỉnh, nàng nói như một lời cảnh tỉnh : « Hỡi đức vua ! Như một người thấp hèn bị cơn giận giày vò. Người đang nghĩ về thiếp như một phụ nữ tầm thường ».

- Ngay cả khi rơi vào tay quỷ Ra-va-na, Xi-ta cũng cho thấy vẻ đẹp trong con người nàng. Nàng cho rằng : « … chỉ có số mệnh của thiếp là đáng bị chê trách, nhưng những gì nằm trong vòng kiểm soát của thiếp, tức trái  tim thiếp đây, là thuộc về chàng ».

- Để chứng minh cho lòng chung thủy của mình, Xi-ta chấp nhận bước lên giàn hỏa. Đó chính là hành động thể hiện rõ phẩm giá của nàng.

Như vậy, trong đoạn trích, Xi-ta hiện lên cao đẹp như một người phụ nữ lí tưởng, nàng sẵn sàng hi sinh mạng sống của chính mình để chứng tỏ tình yêu, đức hạnh thủy chung của một người vợ.

Câu 4. Thái độ của công chúng khi chứng kiến Xi-ta nạp mình cho lửa :

- Ai nấy, già cũng như trẻ, đau lòng đứt ruột khii xem nàng Gia-na-ki đứng trong giàn hỏa.

- Các phụ nữ bật ra tiếng khóc thảm thương.

- Cả loài Rắc-sa-xa lẫn loài Va-na-ra cũng kêu khóc vang trời trước cảnh tượng đó.

Trong nỗi đau xót, công chúng còn thể hiện sự cảm phục, tiếc thương khi nàng Xi-ta nạp mình cho lửa.

Các em thực thiện phần phát biểu cảm nghĩ trước cảnh nàng Xi-ta bước vào lửa.