Soạn bài mùa xuân nho nhỏ

Thứ hai , 12/01/2015, 22:59 GMT+7
     

Soạn bài mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải

I. Trả lời câu hỏi

Câu 1. Đọc bài thơ và tìm mạch cảm xúc trong bài. Hãy nêu bố cục của bài thơ.

- Mạch cảm xúc trong bài:

Bài thơ bắt đầu bằng những cảm xúc trực tiếp, hồn nhiên, trong trẻo trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân thiên nhiên. Từ đó, mở rộng ra hình ảnh mùa xuân của đất nước vừa cụ thể với người cầm súng, người ra đồng, vừa khái quát: “Đất nước như vì sao – Cứ đi lên phía trước”; từ cảm xúc, mạch thơ chuyển sang biểu hiện suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ được nhập vào bản hòa ca của cuộc đời “một nốt trầm xao xuyến” của riêng mình, một mùa xuân nhỏ góp vào mùa xuân lớn; bài thơ kết thúc bằng sự trở về với những cảm xúc thiết tha, tự hào về quê hương, đất nước qua điệu dân ca xứ Huế.

- Từ sự tìm hiểu mạch cảm xúc trong bài thơ, nêu bố cục bài thơ:

+ Khổ đầu (gồm 6 dòng): Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời.

+ Hai khổ tiếp theo (“Mùa xuân người cầm súng …. Cứ đi lên phía trước”): Cảm xúc về mùa xuân đất nước.

+ Hai khổ tiêp (“Ta làm con chim hót … Dù là khi tóc bạc”): Suy nghĩ  và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.

+ Khổ cuôi : Lời ngợi ca quê hương, đất nước qua điệu dân ca xứ Huế.

Câu 2. Mùa xuân thiên của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong 2 khổ thơ đầu ?

- Tín hiệu mùa xuân :

+ là bông hoa tím biếc trên dòng sông xanh.

+ là tiếng chim chiền chiện hót vang trời.

+ là những giọt mưa xuân, long lanh rơi.

- Những « ggiojtlong lanh » ở đây đã không còn là giọt mưa, mà đã là giọt âm than, thành giọt màu sắc và có thể cả giọt thời gian.

« Giọt long lanh » mang cả tiếng chim, cả hơi mát của mưa, cả thời gian của mùa xuân ; nó thật gần, thấm vào bàn tay người hứng.

- Trong không khí mùa xuân rộn ràng náo nức, tác giả nhắc đến người cầm sung và người ra đồng, họ là hai lực lượng tiêu biểu nhất của đất nước làm hai nhiệm vụ quan trọng nhất : sản xuất và chiến đấu – xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Câu 3. Phân tích đoạn thơ.

« Ta làm con chim hót

….

Dù là khi tóc bạc »

Đoạn thơ gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người ?

- Trước mùa xuân của đất trời, nhà thơ ao ước được góp phần của mình. Một phần rất nhỏ bé, khiêm tốn :

+ như là tiếng hót của chim,

+ như là hương sắc của hoa,

+ như một nốt trầm của bản hòa ca.

- Đó là « mùa xuân » do con người làm ra : « mùa xuân nho nhỏ ». Mùa xuân ấy được góp vào, được tạo nên khi con người ở tuổi thanh xuân và cả khi mái đầu đã bạc.

- Tác giả dùng đại từ xưng hô « ta » vừa là số ít mang sắc thái trang trọng, kiêu hãn, vừa là số nhiều ; vì vậy mà vừa nói được điều riêng lại cũng vừa diễn đạt cái chung.

Câu 4. Bài thơ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca. Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ… đã được sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy ?

- Bài thơ là tiếng nói tâm tình, là cảm hưng mùa xuân. Tác giả đã phát hiện được sự hòa hợp các tầng bậc mùa xuân. Xuân của đất trời – xuân của đất nước, của những người làm nên lịch sử - xuân trong lòng của mỗi cá nhân.

- Sự thay đổi cách xưng hô, sử dụng cấu trúc điệp, lựa chọn từ ngữ chính xác đã làm cho bài thơ vừa cụ thể lại vừa khái quát, vừa riêng lại vừa chung. Nó là một « nốt trầm »,  nhưng là « nốt trầm xao xuyến » không nhòa lẫn.

- Hai khổ thơ đầu hay ở sự liên tưởng từ mùa xuân của đất trời đến mùa xuân của cá nhân. Khổ thơ còn hay ở sự điệp cấu trúc : Ta làm, ta làm, ta nhập… ; Dù là, dù là… Nó hay ở việc dùng đại từ số ít vừa số nhiều, nói chuyện riêng, nói khát vọng chung.

Tất cả làm cho những câu thơ có sức sống riêng, như là ước nguyện của đời người, như là châm ngôn cho cuộc sống.

Câu 5. Em hiểu thế nào về nhan đề bài thơ ? Nêu chủ đề.

- Đề tài mùa xuân là một đề tài phong phú cho các thi nhân thử bút. Đã có bao nhiêu bài thơ hay về mùa xuân. Nhà thơ Thanh Hải khá thành công khi phát hiện « mùa xuân nho nhỏ » - ước vọng khiêm tốn dâng hiến cho đời của bản thân mình và của mọi người. Hãy làm tiếng chim, làm sắc hoa, làm nốt nhạc hòa vào bản hòa ca mùa xuân bất tận của đất trời.

- Tâm sự của nhà thơ trước mùa xuân là lặng lẽ dâng cho đời một mùa xuân nho nhỏ của chính cuộc đời mình, làm một nốt trầm xao xuyến trong bản hòa ca vĩ đại của đất nước.

II. Luyện tập

Đề bài : Phân tích bài thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ của Thanh Hải.

A. Phân tích đề

1. Nội dung :

- Mùa xuân của quê hương xứ Huế gợi cảm xúc về thiên nhiên, về con người và đất nước.

- Niềm khát khao được dâng hiến cuộc đời bé nhỏ của mình cho đất nước, cho đời.

- Lời tho giản gị, thiết tha giọng điệu rất Huế.

2. Kiểu bài : Phân tích tác phẩm (một bài thơ).

3. Phạm vi kiến thức : Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ.

B. Dàn ý :

1. Mở bài.

- Mùa xuân thường gợi cảm hứng cho thơ, thơ xuân thường đẹp.

- Thanh Hải góp một tiếng thơ xuân rất riêng qua bài Mùa xuân nho nhỏ.

2. Thân bài.

a. Khung cảnh mùa xuân.

- Mùa xuân được cảm nhận bằng màu sắc và âm thanh (khổ 1).

- Màu sắc hài hòa của sông, của hoa, nét đặc sắc của Huế.

- Âm thanh ! Tiếng chim hót tưởng chừng đọng lại trong không gian thành từng giọt.

- Không gian mùa xuân được mở ra hai chiều : dài và cao.

b. Mùa xuân của con người trong hiện tại và của lịch sử, đất nước : (khổ 2 – 3)

- Mùa xuân đến với những người đang chiến đấu, lao động.

- Nhịp sống mùa xuân hối hả, gấp gáp.

- Nghĩ về lịch sử, đất nước : gian lao vất vả nhưng vẫn phát triển.

c. Niềm khao khát được dâng hiến cho đời : (khổ 4 -5 )

- Mong được góp một tiếng hát, một hương sắc rất khiêm tốn cho đời như một nốt trầm trong bản đại hợp xướng của cuộc đời.

- Chỉ xin được làm một « mùa xuân nho nhỏ » để hòa vào trong mùa xuân lớn của đất nước.

d. Tiếng hát của mùa xuân quê hương (khổ cuối)

- Cất lên tiếng hát theo điệu hát của quê hương.

- Hát lên với nỗi niềm tha thiết sâu lắng của một tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống.

3. Kết luận :

- Giọng điệu thơ nhỏ nhẹ rất Huế tạo nên một phong cách đa dạng của thơ Thanh Hải.

Thanh Hải sống và sáng tạo với trách nhiệm của người chiến sĩ.

soạn bài mùa xuân nho nhỏ mùa xuân nho nhỏ thanh hải