Soạn bài lựa chọn trật tự từ trong câu

Chủ nhật , 25/01/2015, 08:09 GMT+7
     

Soạn bài lựa chọn trật tự từ trong câu

I. Nhận xét chung

Trả lời câu hỏi 1.

Câu : Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thé bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ có thể thay đổi trật tự từ như sau :

1. Cai lễ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ.

2. Cai lễ thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất.

3. Thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất.

4. Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét.

5. Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét.

6. Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ thét.

Trật tự từ trong câu có thay đổi nhưng không làm thay đổi cơ bản của câu.

Trả lời câu hỏi 2 :

Tác giả chọn trật tự như trong đoạn trích là vì :

- Việc lặp lại trật tự từ roi cuối câu có tác dụng liên kết chặt chẽ câu ấy với câu trước.

- Việc đặt từ thét ở cuối câu có tác dụng liên kết chặt chẽ của câu ấy với câu sau.

- Việc mở đầu bằng cụm từ gõ đầu roi xuống đất có tác dụng nhấn mạnh sự hung hãn dữ dằn của tên cai lệ.

Trả lời câu 3. 

Câu

Nhấn mạnh sự hung hãn dữ dằn

Liên kết chặt chẽ với câu đứng trước

Liên kết chặt chẽ với câu đứng sau

1

-

+

+

2

-

+

-

3

-

-

-

4

-

-

+

5

-

-

+

6

+

-

+

II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ

Trả lời câu hỏi 1 :

a. « Đùng đùng, cai lệ giật phắt cái thừng trong tay anh này và chạy sầm sầm đến chỗ anh Dậu : Trật tự từ trong câu thể hiện thứ tự trước sau của các hoạt động.

- Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn : Trật tự từ trong câu cũng thể hiện thứ tự trước sau của các hoạt động.

b.

- Cai lệ và người nhà lí trưởng : Trật tự trong cụm từ thể hiện thứ bậc cao thấp của các nhân vật. Cũng có thể thể hiện thứ tự sự xuất hiện của các nhân vật.

- Roi song, tay thước và dây thừng : Trật tự từ ở đây tương ứng với trật tự của cụm từ đứng trước : cai lệ mang roi song còn người nhà lí trưởng mang tay thước và dây thừng.

Trả lời câu 2.

Trong 3 cách sắp xếp trật tự từ trên, cách sắp xếp, cách viết của nhà văn Thép Mới có hiệu quả diễn đạt cao hơn vì đảm bảo được sự hài hòa về ngữ âm nghĩa là có nhịp điệu hơn.

Trả lời câu hỏi 3.

Từ những điều đã phân tích ở mục I và II có thể rút ra tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ trong câu như phần ghi nhớ dưới đây.

III. Luyện tập

Bài tập a. Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Quang Trung… : Tên các vị anh hùng dân tộc kể theo tứ tự xuất hiện của các vị ấy trong lịch sử.

Bài tập b. Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi, hò ô tiếng hát.

- Đặt cụm từ Đẹp vô cùng trước hô ngữ Tổ quốc ta ơi để nhấn mạnh vẻ đẹp của non sông vừa mới được giải phóng.

- Đảo hò ô lên trước để bắt vần với sông Lô tạo cảm giác kéo dài nhằm thể hiện sự mênh mang bát ngát của sông nước, nhưng cũng nhằm đảm bảo câu thơ bắt vần với câu trước (ngạt- hát). Như vậy ở đây trật tự từ đảm bảo sự hài hòa giữ âm cho bài thơ.

Bài tập c. Trong câu văn trên lặp lại các từ và cụm từ mật thám, đội con gái ở hai đầu hai vế nhằm mục đích liên kết chặt chẽ câu ấy với câu đứng trước.