Phân tích bài ca dao sau Trâu ơi ta bảo trâu này ... Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn

Thứ hai , 26/01/2015, 23:36 GMT+7
     

Đề bài: Phân tích bài ca dao sau:

"Trâu ơi ta bảo trâu này,

Trâu ra ngoài đồng trâu cày với ta.

Cấy cày vốn nghiệp nông gia,

Ta đây trấu đấy, ai mà quản công.

Bao giờ cây lúa còn bong,

Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn."

Bài làm

Câu ca dao là lời tâm tình của người nông dân ngày xưa đối với con trâu cày. Trong lao động sản xuất nông nghiệp ngày xưa chưa có máy cày, máy cắt, máy kéo, máy gặp đập liên hợp thì sức kéo chủ yếu là con trâu cày. Đối với người nông dân ngày xưa “con trâu là đầu cơ nghiệp”. Biểu hiện tình cảm yêu quý đối với con trâu cũng là biểu hiện tình cảm yêu quý đối với tư liệu sản xuất, công cụ sản xuất của lao động sản xuất nông nghiệp ngày xưa.

Trong câu ca dao, người nông dân khi xưng hô với trâu đã dùng các từ “trâu” và “ta”. Tuyệt nhiên không có từ “bạn” nào cả. Thế mà qua lời tâm tình của người nông dân trong bài ca dao, ta vẫn thấy người nông dân coi trâu như người bạn chí thân, yêu quý trâu vô cùng.

“Trâu ơi, ta bảo trâu này…”

Một lời gọi bảo thân mật. Ta hình dung như người nông dân như vừa nói vừa vuốt ve, vỗ nhẹ vào thân trâu :

« Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta ».

Lại là một lời như bảo nhẹ nhàng, thân thiết, bè bạn : « trâu cày với ta », bạn bè ở chỗ cùng làm.

« Cấy cày vốn nghiệp nông gia »

Đã « nghiệp »rồi lại còn « nông gia ». Câu ca dao nhiều từ Việt gốc Hán. Nó có vẻ khó hiểu một chút nhưng lại thêm vẻ trang trọng, tăng thêm cái ý nghĩa quan trọng của công việc cày cấy mà người nông dân cùng con trâu cày đảm đương một cách rất có ý thức, rất tự giác.

« Ta đây trâu đấy ai mà quản công »

« Ta đây trâu đấy » : cùng có mặt trên đồng ruộng, cùng vất vả nắng mưa. Cùng không quản công lao khó nhọc. Tức cũng là một quan hệ bạn bè khăng khít, gắn bó trong lao động sản xuất.

« Bao giờ cây lúa còn bông

Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn ».

Cây lúa bao giờ hết bông được, mà cây lúa còn bông thì ta bảo đảm với trâu là cũng có cỏ ngoài đồng cho trâu ăn. Một niềm tin, một lời hứa, một tấm lòng trung hậu, thủy chung. Một tình nghĩa bạn bè, có trước có sau : cùng làm, cùng chịu vất vả, cùng cố gắng, công sức sẽ được đền bù, sẽ được thành quả, ai cũng có cái ăn.

Hình ảnh « cây lúa còn bông » và « ngọn cỏ ngoài đồng » và mối liên hệ giữa chúng không phản ánh logic khoa học mà phản ánh logic tâm hồn. Cái logic của một tâm hồn đôn hậu, thủy chung son sắt, vững tin ở mình, ở công sức của mình và tấm lòng trung hậu của chính bản thân mình đối với bạn bè.

Bài ca dao ánh lên vẻ đẹp của một tấm lòng trung hậu.